Rhiannon Lowe

RhiannonLowe_MYGC_ZineFeaturedImage

Mae Rhiannon Lowe yn artist o Ogledd Swydd Efrog yn wreiddiol. Astudiodd yng Nghaerhirfryn, Birmingham a Chaerlŷr. Mae hi wedi bod yn rhan o lond llaw o sioeau grŵp yn y DU, wedi perfformio ychydig yng Nghaerdydd, a hefyd wedi arddangos yn unigol yn Ropewalk yn Barton-upon-Humber; Brewery Arts Centre, Kendal; a South Square, Bradford.

1. Beth oedd rhai o dy brofiadau cynharaf o gelf? Beth oedd dy lwybr i mewn i ymarfer celf?

Dwi’n meddwl mai fy atgofion cynnar yw o ddarlunio yn lle ysgrifennu, creu cardiau, cael fy ngwawdio yn yr ysgol am fod yn ‘goodie-goodie’, efo’r gallu i greu celf i’r athrawon i ffysian drosodd. Dylwn i wedi gwneud cwrs sylfaen, ond mi wnes i ddianc yn lle i gwrs gradd ychydig yn hysbys, fflwffio fy ffordd trwy hanner gradd Meistr, rhedeg i ffwrdd i lan y môr i ddysgu gwaith oriel, ac yna ymlaen i wneud astudiaethau amgueddfeydd. Dwi heb fod yn berson sy’n creu’n barhaus mewn ffordd gydwybodol; dwi wedi treulio mwy o amser yn gweithio gyda gwaith celf pobl eraill. Dim ond yn ddiweddar ges i yn ôl i unrhyw ymdeimlad o ymarfer ymroddedig. Dwi wedi dangos darnau o waith yn achlysurol, wedi cael arddangosfeydd, ond mae bywyd go iawn yn cael yn y ffordd; weithiau rwy’n ei chael hi’n anodd ymuno â’r dotiau rhwng gwneud gwaith a sicrhau fy mod i’n cael brecwast yn y bore, ‘chi’n gwybod, y pethau sylfaenol.

 

2. Pwy neu beth ydi dy dylanwadau mwyaf?

Dwi’m yn gwybod am ddylanwadau o reidrwydd, ond mae yna lawer o bethau bob amser yn gorwedd yn fy mhen. Ar hyn o bryd mae Spoon, Laura Stevenson, Dirtbombs, Jason Molina, Uboa, Pharmakon, Special Interest, Apostille, Trouble Every Day, Goddess of 1967, Town Called Panic, Trans Like Me, Steam Shovel Mike Mulligan… Dwi’m yn keen ar y term ‘pioden’, ond rwy’n ‘flibbertigibbet’, methu canolbwyntio am rhy hir. Fe wnes i ddod o hyd i rai delweddau propaganda Sofietaidd i’w torri gyda’i gilydd ar gyfer fy sioe sy’n dod fyny yn Oriel Mission yn Abertawe, ac edrychais ar yr esthetig wedi’i wneud â llaw vs cynnwys proffesiynol o zines. Rwy’n dymuno pe bai’r ‘80au eto i fod yn onest, yn weledol, nid yn wleidyddol wrth gwrs; ond efallai dyna oherwydd fy mod i eisiau dechrau drosodd weithiau. Ro’ni yn fy arddegau yn yr ‘80au, dyna’r amser o fywyd mae pawb eisiau ail-fyw… sort of … ia?

 

3. Ar hyn o bryd ti ar gymrodoriaeth yn g39 yng Nghaerdydd. Beth mae’n dy alluogi di i neud? Ydi e wedi newid dy ymarfer mewn unrhyw ffordd? Be ti’n mwynhau mwyaf amdano?

Mae wedi rhoi cyfle i mi ganolbwyntio ar fy ymarfer yn unig, cael gofod stiwdio ac amser i’m galluogi i wneud gwaith ar gyfer arddangosfa. Dwi wedi cael sawl sesiwn 1 i 1, sgyrsiau curadurol, ymweliadau stiwdio. Mae tri sefydliad celfyddydol arall yn rhannau eraill o’r DU hefyd yn rhan o’r rhaglen, a ariennir gan Freelands Foundation; mae hynny wedi bod yn ffordd dda o wneud cysylltiadau. Mae Covid wedi sgriwio llawer o’r posibiliadau teithio a chyfarfod IRL, yr agweddau mwy cymdeithasol; ond dwi wedi gallu gwneud den yn g39, cuddio i ffwrdd o ymrwymiadau eraill am ychydig. Y prif beth rwy’n cymryd i ffwrdd o’r gymrodoriaeth yw ceisio sicrhau bod gen i ofod stiwdio yn fy mywyd, pryd bynnag y gallaf ei fforddio. Anghofiais ei werth.

 

4. Mae dy ymarfer mor gyfoethog – mae’n cynnwys sain, fideo, creu, curadu, ysgrifennu a mwy – llawer o elfennau gwahanol sy’n ymddangos fel pe baent yn bwydo i mewn i un peth ehangach. A allech chi rannu ychydig bach am y pethau neu’r swyddi ti’n gwneud neu wedi gwneud y tu allan i dy ymarfer celf? Ydi’r elfennau yma i gyd yn bwydo mewn i’w gilydd i ti?

Ha, caredig ohono ti i alw fy ymarfer yn gyfoethog; Efallai byddai’n defnyddio term mwy difenwol. Ac yn yr un modd, mae fy mywyd gwaith ar wahân i greu wedi bod yn… wasgaredig. Dwi wedi gweithio mewn orielau, yng Nghymru a Lloegr, wedi rheoli rhaglenni preswyl artistiaid, wedi gwneud gwaith blaen tŷ mewn canolfannau celf. Fe wnes i helpu i redeg siopau elusennol am gyfnod, oedd e’n wych, wrth gwrs. Symudais i Gaerdydd (am y trydydd tro) yn 2014 i helpu ar gylchgrawn CCQ, cyhoeddiad celf gyfoes. Mae geiriau a phrint wedi dod yn llawer mwy o ran o fy ymarfer ers hynny. Hoffwn roi cynnig ar weithio ar gyhoeddiad pro go iawn eto yn y dyfodol; does dim gwneud bywoliaeth ynddo, ond mae’n fformat mor ddiddorol i wthio o gwmpas.

 

5. Mae dy arddangosfa ‘Cekca Het: Trans Panic’ yn rhedeg yn Oriel Mission yn Abertawe’r Haf hwn. Beth yw gwreiddiau’r gwaith rwyt ti’n ei arddangos? 

Mae fy ngwaith yn ymwneud â bod yn draws, yn bennaf. Dwi wedi defnyddio breuddwydion o fy arddegau o fod mewn band fel ffordd i edrych ar fy mywyd fel menyw draws nawr; a defnyddio fy mhrofiad o drawsnewid i edrych yn ôl ar fy arddegau yn yr  ‘80au. Rwy’n ceisio gwneud synnwyr, efallai, dod â’r ddwy agwedd at ei gilydd; a dangos fy ymladd i ddod o hyd i safbwynt.

Mae’r sioe yn Mission yn llanast o sŵn, ffilm, gwisg, print. Dwi wedi gwneud cyhoeddiad tebyg i atodiad dydd Sul, ‘chydig o zines, wedi argraffu mat croeso, wedi recordio llawer o sŵn a synau gofalus eithaf random, yna eu dryllio, eu rhoi at ei gilydd i ffurfio cwpl o albymau bach.

Mae yna elfennau yn y sioe o frwydr ehangach, yn ogystal â fy un i, tho’. Mae bywydau traws mewn perygl di-baid yn fyd-eang; yma yn y DU, mae’r casineb (ni allaf feddwl am air arall ar hyn o bryd) fel arfer yn cael ei arwain gan gyfryngau prif ffrwd, dicks anwybodus o’r llywodraeth, a traws-waharddiadau fringey a TERFy. Dwi’n llais bychain, ond mae’n fraint i o leiaf cael platfform, am ychydig – y sioe hon, y cyfweliad hwn hyd yn oed. Cyn y cam ‘llosgi’r cyfan i lawr’, byddaf yn setlo am wneud ychydig o brotestiadau personol, gydag ychydig o sŵn, ychydig o rhegi. Bydd rhywfaint o sgwrsio yn y sioe Mission am hyn, wedi’i gymysgu â’m siwrnai flêr bersonol. Mae pobl traws jyst yn ceisio bwrw ymlaen â’u bywydau; dwi’n gwybod fy mod i.

Mae’r teitl ‘Trans Panic’ – mae’n ymwneud â’r ofn a’r diffyg ymddiried ymddangosiadol y mae pobl traws yn eu creu, dim ond trwy fod yn bresennol; mae’n ymwneud â’r ffordd y mae’r cyfryngau yn outio, gwawdio a chywilyddio pobl traws, hyd yn oed nawr; mae’n ymwneud â sut y tybir bod pobl traws yn dwyllwyr, a sut mae systemau cyfraith ledled y byd wedi defnyddio hyn i ryddhau camdrinwyr, lleihau dedfrydau llofruddion. Mae ‘Cekca Het yn cam-glywed, yn camddeall, yn gam-gyfieithiad hyd yn oed, o’r hyn y cafodd menyw Rwseg ei cham-adrodd o ddweud ar deledu byw, pan gynhaliodd y Sofietau a’r Americanwyr sioe sgwrsio ar y cyd, i gyfnewid profiadau yn enw glasnost, yn yr 1980au. ‘Does dim rhyw yn Rwsia…’ oedd y dyfynbris yr adroddwyd amdano, gan golli’r diweddglo ‘…ar y teledu’. Dwi wedi tocio a dwyn, gan dynnu allan y rhan ‘dim rhyw’ – dyna sut dwi’n teimlo weithiau, heb ryw. Dywedwyd wrthyf y gallai cekca het fel y mae ar ei ben ei hun, cael ei gyfieithu fel ‘het rhyw’. Dwi’n iawn gyda hynny.

Mae ychydig o lovelies wedi fy helpu i dynnu’r sioe at ei gilydd. Gwnaeth Rob Kennedy a Ric Bower bâr o knuckle dusters aur-ish i mi. Cefais ffotoshŵt glam gan Megan Winstone a’i chriw; Dyluniodd a lluniodd Abi Hubbard wisg i mi. Bydd merch yn y sioe yn Mission, festiau wedi’u hargraffu gan Shaun James, patches wedi’u gwnïo gan Jane Winterbottom, canhwyllau votive amheus gyda fy hen fwg arnynt. Cefais wersi mewn gwneud sŵn yn Ableton gan Aja gwych, i mi greu’r albymau. Ac ni allwn fod wedi ei wneud o gwbl heb eiriau cefnogol gan lawer yn g39, Freelands a roundabouts, a chymorth gan Gyngor Celfyddydau Cymru. Mae’n bwysig dweud y pethau hyn, does dim yn cael ei wneud heb eraill.

 

6. Be sydd nesaf i ti?

Dwi ddim cweit yn siŵr be sydd nesaf ar ôl Freelands. Cyn mae fy amser yn dod i ben blwyddyn nesaf, mae ‘na arddangosfa grŵp yn Llundain, ac mae Freelands yn creu cyhoeddiad gyfer carfan eleni o gymrodyr. Dwi eisiau gwneud y mwyaf o’r ychydig fisoedd olaf yn fy stiwdio yn g39, cychwyn mwy o ysgrifennu, pwsio’r creu sŵn, ceisio am gwpl o arddangosfeydd, breuddwydio am gychwyn ychydig o losgi… Fy mwriad ar gyfer y flwyddyn ddiwethaf oedd codi o flaen pobl yn fwy, perfformio ychydig go iawn, bod ofn. Nid yw hynny wedi digwydd, melltith y Covid, ond efallai y bydd hynny’n newid cyn bo hir.

Darllenwch zine Merched yn Gwneud Celf yma.

www.rhiannonlowe.co.uk

www.cekcahet.rocks

www.axisweb.org/p/rhiannonlowe

https://cekcahet.bandcamp.com